Gemeenten spelen een cruciale rol bij uitdagingen als woningbouw, de energietransitie, handhaving en ondersteuning van inwoners. Toch blijkt het steeds lastiger om voldoende medewerkers aan te trekken en te behouden. Volgens de monitor heeft 74 procent van de gemeenten te maken met personeelstekorten, waardoor werkzaamheden vertraging oplopen.
Het aantal gemeenteambtenaren groeide in 2024 met 3,6 procent naar ruim 208.000 medewerkers. Die groei blijkt echter niet voldoende om de tekorten weg te werken. Bovendien komt een deel van de stijging voort uit medewerkers die eerder extern werden ingehuurd en inmiddels in vaste dienst zijn gekomen.
Gemeenten blijven daardoor afhankelijk van externe inhuur. Dat brengt niet alleen hogere kosten met zich mee, maar zorgt er ook voor dat kennis en expertise minder vaak binnen de organisatie behouden blijven.
De aanhoudende krapte heeft gevolgen voor de medewerkers die al bij gemeenten werken. Minder collega’s betekent vaak een hogere werkdruk, wat kan leiden tot meer stress en uitval. Het verzuimpercentage binnen gemeenten kwam in 2024 uit op 7,1 procent, het hoogste niveau in 25 jaar.
Naast werk gerelateerde oorzaken spelen ook persoonlijke omstandigheden steeds vaker een rol bij langdurig verzuim. Daarom verschuift de aandacht van gemeenten steeds meer naar preventie, welzijn en een betere ondersteuning van medewerkers.
Ook de vergrijzing vormt een belangrijke uitdaging. Een groot deel van het gemeentelijk personeel is 55 jaar of ouder. Als de huidige leeftijdsopbouw gelijk blijft, gaat naar verwachting ongeveer een derde van de medewerkers binnen tien jaar met pensioen.
Om toekomstige tekorten op te vangen zetten vrijwel alle gemeenten in op het aantrekken van nieuw talent. Tegelijkertijd blijkt het lastig om jonge medewerkers langdurig aan zich te binden. Een aanzienlijk deel van de jonge werknemers verlaat de gemeentelijke organisatie binnen enkele jaren.
Steeds meer gemeenten onderzoeken daarom nieuwe manieren om vacatures in te vullen. Daarbij wordt vaker gekeken naar vaardigheden en potentieel, in plaats van uitsluitend naar diploma’s en werkervaring. Deze zogenoemde skills gerichte aanpak kan bijdragen aan een bredere instroom van talent en biedt kansen voor mensen die via een andere route hun weg naar de publieke sector willen vinden.
De uitkomsten van de Personeelsmonitor onderstrepen het belang van een toekomstbestendige arbeidsmarkt binnen de overheid. Voor gemeenten ligt er een belangrijke opgave om aantrekkelijk werkgever te blijven, talent te ontwikkelen en medewerkers duurzaam inzetbaar te houden.
Staat jouw droombaan er nu nog niet bij? Meld je hier aan voor een jobalert. Je ontvangt dan per e-mail de nieuwste vacatures die passen bij jouw wensen.